Herkesin bir dayanma çubuğu vardır içinde, başı sıkışınca yaslandığı. Ben sık sık kendimi annemin şartları ile kıyaslarken ve o olsa ne yapardı diye düşünürken buluyorum. Ve hissediyorum ki onların zamanına göre daha kolay bizim zamanlarımız.

Hepimizin annesinin söylediği gibi, bezleri elde yıkama, evdeki makinalardan yoksunluk değil sadece. Çocuk ve anne arasındaki bilişsel fark büyüktü o dönemde. Çocuklar her zaman bir önceki nesilden daha üstün donanıma sahip oluyorlar ama ülkemizin genelini düşününce annelerimizin çağı bir geçişti.

Benim annem çok zekidir gerçekten, okuyabilseydi çok başarılı olacağından tüm öğretmenleri hem fikirmiş ama dedem okul uzak diye göndermemiş. Klasik hikaye işte. İlkokul mezunu annem üçü de üniversite mezunu üç kız yetiştirdi. Kendimden de biliyorum, kendini büyümüş zanneden ergen psikolojileri ile uğraşmak, senden daha bilgili (! gerçekten öyle mi kim bilir) çocuklarına yetebilmek zor. Şimdi düşününce nasıl da dengeyi korumuş şaşıyorum. Şahsen ben kendi mantığımın dışındaki doğruları kolay kolay kabul etmeyen bir çocuktum. Şimdi Helo'nun da benzer davranışlar göstermesi, gelecekte muhtemelen benim gibi olması hayatın bana yaptığı eşek şakası olsa gerek :)

Annelerimizin döneminden önce anneler ve çocuklar aşağı yukarı aynı koşullara sahip oluyorlardı ama annelerimizde değişti. Çoğu anne ve çocuğun arasındaki eğitim farkı büyüdü bu dönemde. Eğitimin artması beraberinde sosyalleşmeyi de getiriyor, eskiden çocuklar anasının dizinin dibinde otururken, bu dönemde daha çok dışarıda oldular, dolayısıyla görgüleri arttı,  istekleri /ailesinden beklentileri değişti ve belki de bu dönemde daha yoğun şekilde çocuklar anne-babalarını beğenmedi, yeri geldi onlardan / evlerinden / cahilliklerinden / şivelerinden utandı.  Mesela annem hep anlatır, bizim sülalede ilk üniversiteli olan ablam pantalonla köye gitmiş ve pantalon giyiyor diye dedem çok kızmış ve söylenmiş. Zamanla diğer torunlarında daha ala giyimler gördü ama tabi ki alışmıştı. Kabak ablamın başına patlamıştı yani. O zamanlarda arada kalan annem oluyordu pek tabi. (Annelerimizin gençliğinde pantalon üstü elbise modası ve ispanyol pantalon vardı ama bir dönem kaybomuştu sanırım, ablamın gençliği de seksenli yıllara rastlar, geniş vatkalar, yüksek bel dar paça pantalonlar :) hepsini hatırlıyorum çok özenirdim ) 

Bizim dönemimizde ise bizler anne olarak alabileceğimiz maksimum eğitimleri almış durumdayız ve çocuklarımızın ihtiyaçlarını karşılayabilme uğruna almaya da devam ediyoruz.

Kızıma aman yanlış davranmayım psikolojisi bozulur diye uğraşırken annem nasıl başarmış, tek çocuktan çıldırma noktasına geldiğimde annem nasıl sabretmiş, büyüdüm diye deli deli davranıp eve geç gelmelere başladığımda annem nasıl meraktan ölmemiş, ne cep telefonu var ne bişey nasıl dayanabilmiş. Aklıma geldikçe ve o hallerini anımsayınca aslında içinin nasıl kaynadığını anlıyorum şimdi elbet ama o zamanlar farketmezdim.

Çağımızda, elimizin altında internet her sıkıştığımızda danışıyoruz, birazcık bunalsak dertleşecek birini buluyoruz ve bizden daha akıllı çocuklarımıza yetişmek için didinip duruyoruz ama annelerimiz yapabilecekleri çok sınırlıydı. Yine de o imkansızlıkta bunu başardıklarına göre biz de başarabiliriz diye moral veriyorum kendime. Kolay kolay yılmak yok, hemen sinirlenmek yok, hepsinin yaşanması gerekiyor ve gün gelecek geçip gidecek. Hepsi birer tatlı hatıra olarak anılarımızda yer alacak.

Araştırmalarda iki husus ön plana çıkıyordu. Birincisi yenidoğan döneminde bebeğine nasıl davranacağını bilmeyen anneler için tavsiye edilen annelik iç güdünüzü dinleyin yazıları; diğeri ise 4-5 yaşındaki çocuklara yönelik yazılmış, çocuğunuza iç güdülerine güvenmeyi öğretin yazıları. Özellikle cinsel istismar, yabancılarla konuşma gibi konularda çocukların bundaki tehlikeyi algılayacakları ama o zamana kadar iç güdülerine güvenmekten vazgeçtikleri için şartlandıkları davranışı yapmaya (kibar olmak vs gibi) kendilerini zorladıkları için yapamadıklarından bahsediliyor. Sonuçta tam aradığım soruya cevap bulamadım ama kafamdaoluşan şahsi fikirlerimi paylaşacağım.

Annelik iç güdülerinize güvenin yazılarında, bebeğin ağlamalarının neyi ifade ettiğini, bir rahatsızlığı olduğunda bunun ne olduğunu en iyi annenin bileceği, bunu iç güdüleriniz ile anlayabileceğiniz ve bu yüzden onlara güvenmeniz gerektiği tavsiye ediliyor. Bebekler doğduklarında hayatta kalma güdüsüyle dünyaya gelir ve tüm ağlamaları yaşamsal ihtiyaçlarını sağlamak içindir. Dolayısıyla bebeklerin iç güdülerine göre hareket ettikleri, güçlü bir iç güdüye sahip oldukları konusunda bir şüphe yok.

İkinci tipte yazıları okuyunca (çocuğunuza  iç güdülerine güvenmeyi öğretin) benim aklıma gelen, zaten iç güdüleri ile yaşayacak şekilde doğan bebeklerin nasıl olup da bundan uzaklaştığı, iç güdülerini dinlemeyi neden kestiği. Özellikle 1 yaşından itibaren gelişen sosyalleşme dönemiyle birlikte galiba çocuklarımızı belli davranışlara şartlandırıyoruz ve iç güdülerinden uzaklaşmasına sebep oluyoruz. 

Tabi bu durumda başlangıçta sorduğum soru hala geçerli. Çocuk aşırı kucak istiyor ama bu gerçekten ihtiyacı olduğu için mi yoksa alışkanlık mı? Emziği bırakmak istemiyor onun tercihine güvenmeli miyiz yoksa bağımlı mı oldu? Bu tip davranışlarda bebek iç güdüsel mi davranıyor yoksa kullanılıyor muyuz?

Ben bunun cevabının yine yazının içinde değindiğim annelik iç güdülerine güvenmek konusunda yattığına kanaat getirdim. Çocuğun bu davranışının ihtiyaç mı değil mi olduğuna karar verecek olan yine annelik içgüdülerimiz. Onun her anını takip eden, tüm ihtiyaçlarını en iyi anlayan kişi annedir. Aşırı kucak istediğinde ve ya çok meme emmek istediğinde bunun nedenini anlamaya çalışıp (ama burda objektif olunmalı, ah yavrum, yarasın paşam anlayışı sağlıklı değil) ona göre davrandığımızda, çocukların iç güdülerine saygı duymuş olacağız. Ve en önemlisi de çocuk; "ihtiyaçlarım dikkate alınıyor ve gereği yapılıyor" mesajını alacak, iç güdülerine güvenmeyi sürdürecek ve anne babasına güven duyacaktır.